Robert Enoch, coñecido como Mathias Lübeck, por Xesús González Gómez

É curioso, Mathias Lübeck, pseudónimo de Robert Enoch, que participou durante uns tres anos no movemento surrealista, nunca colaborou en ningunha das publicacións grupo. Durante estes anos fora como se se decatase de que a escrita non levaba a parte ningunha ou, seguindo a Artaud, que toda escrita é unha porcallada. Mais quen era Robert Enoch, coñecido co «nome de pluma» de Mathias Lübeck?

Como sempre,  fonds Destribats[/caption]o lector debe dirixirse ao case imprescindíbel Dictionaire Général du surréalisme et ses environs, dirixido por Adam Biro e René Passeron. A entrada dedicada a Lübeck asínaa Michel Carassou, un deses universitarios especialistas en surrealismo, da «cuadra» de Henri Béhar, e autor de biografías de Vaché, René Crevel, etc. A entrada deste dicionario explica case todo o que se sabe sobre Lübeck: «Lübeck, Mathias (de nome Robert Enoch) [1903-1944]. Participou na dirección da revista L’œuf dure de 1921 a 1924. Ao seu regreso do servizo militar, realizado en Siria na infantaría colonial, uniuse cos seus amigos de L’oeuf dur, Francis Gérard e Pierre Naville, no movemento surrealista, mais non colaborou en ningunha das súas publicacións. En Unha vaga de soños, Aragon escribía: “Mathias Lübeck, en serio que vas reenganchar na colonial? Di que a súa vergonza é non estar tatuado.” Despois de abandonar o grupo surrealista na época das purgas do Segundo Manifesto, consagrouse ao xornalismo e viaxou a china. Detido pola Xestapo, foi fusilado en xullo de 1944. Demasiado diletante para preocuparse pola publicación, deixou soamente algúns poemas e algúns textos en prosa, mediante os cales dá libre curso ao seu sentido do humor e á súa exuberancia.»

Lübeck, Robert Enoch, encetou a súa vida literaria (sic) usando outro pseudónimo: Bohémond Smaragdus, en L’Essor. Revue littéraire mensuelle des jeunes, fundada e dirixida por Pierre Créance. Revista na que se encontraría con dous outros mozos cos que percorrería un camiño máis ou menos longo: René Crevel e Gérard-Gérad, é dicir, Francis Gérard, de nome Gérard Rosenthal. Tamén nesta revista iniciou seu camiño Daniel Guérin, que logo iría polos vieiros da anarquía. A revista quería ser portavoz da «nova xeracion», sen conseguilo; nela, Robert Enoch, Mathias Lübeck, co devandito pseudónimo de Bohémond Smaragdus, publicou tres poemas: «Ballade des negres du temps jadis», nº 1, decembro de 1920; «Idylle», nº 2, xaneiro 1921; e «Poème simpathyque», nº 5, marzo 1921. Ese 1921, con Francis Gérard e Pierre Naville, que coñecera por intermedio de Gérard, e con Georges Duveau, e baixo o patrocinio do amigo de Apollinaire, André Salmon, funda a revista L’oeuf dur. Nesta revista colaboran nomes xa consagrados, como o propio Salmon, Max Jacob (curmán de Francis Gérard), Blaise Cendrars, Jean Cocteau, Francis Carco, Paul Morand, etc., senón que se abren aos futuros surrealistas como Louis Aragon, Philippe Soupault e outros.

A revista desapareceu en 1924, a súa derradeira aparición cadraba co número dezaseis, no verán dese ano. A primeiros deste último ano, Naville e Gerard, mentres Enoch estaba en Siria a facer o servizo militar, contactaron cos surrealistas, de cuxo grupo formaron parte. Cando Enoch regresou de Siria, uniuse a eles. Así que os tres amigos, Naville, Lübeck e máis Gérard pasaron a formar parte do grupo surrealista. Até máis ou menos finais de 1927, cando as súas sinaturas desaparecen dos panfletos asinados polo grupo, aínda que Naville participou en dúas das sesións sobre as «Investigacións sobre a sexualidade» en xaneiro e febreiro de 1928. E se o nome de Lübeck, como o de Gérard, aparece por última vez no panfleto «Carta ao primeiro ministro de Hungría», aparecido en L’Humanité do 17 de outubro de 1927, o de Naville aparecerá en dous máis: «Hand off Love» (sobre Chaplin), aparecido en La Révolution surréaliste nº 9-10, datado o 1 de outubro de 1927 e en «Permettez» (sobre Rimbaud), publicado en folla voandeira e datado o 23 de outubro dese 1927, porén os nomes de Gérard e Naville aparecen en «A seguir. Pequena contribución ao dossier de certos intelectuais de tendencias revolucionarias (París 1929)», mentres o de Lübeck brilla por ausencia; é dicir, e contra do que di Carassou, foi dous anos antes da «purga» do segundo manifesto cando Lübeck abandona o grupo surrealista. Nesas mesmas datas, ou algúns meses despois, Gérard e Pierre Naville abandonan o grupo para pasar a controlar a revista Clarté e posicionarse a favor de Trotski na loita polo poder dentro do Partido Comunista da URSS: Lubeck non os acompañou na aventura trotskista e logo de abandonar o surrealismo dedicouse ao xornalismo. En verdade, moito máis non se sabe da súa traxectoria, á parte de que traballou para axencia de noticias Ra e de que en 1934, cando as grandes manifestacións contra goberno, manifestacións de distinto signo: de esquerdas e de ultradereita, foi mallado pola policía, o que valeu unha forte protesta do sindicato de xornalistas e de diversos xornais, entre eles de L’Action française, o órgano da agrupación monárquica de ultradereita do mesmo nome, cuxos máximos dirixentes eran Charles Maurras e Léon Daudet.

Lübeck, como Francis Gérard, era xudeu de nación, e polo tanto durante a ocupación nazi de Francia, debeu agacharse da persecución dupla dos nazis e do goberno de Vichy, mentres seus pais foron deportados e morreron nos campos. Sábese que en xuño de 1944, a dous meses da liberación de París, foi detido pola Xestapo, preto de Lyon. O 8 de xullo foi fusilado, con trinta e tres reféns máis, en Portès-des-Valence, como represalia a un atentado acontecido o 7 de xullo na estación da devandita localidade.

En 1963, as parisienses Edicións Julliard, na colección Lettres Nouvelles, dirixida polo ex-trotskista, íntimo amigo de Pierre Naville e Francis Gérard, e autor dunha das máis coñecidas e controvertidas (e «populares») historias do surrealismo, Maurice Nadeau, publicou un libro, prologado por Gérard, que contiña as colaboracións de Lübeck en L’oeuf dur: Poèmes et proses de L’oeuf dur. Anos antes, Gérard, co seu verdadeiro nome, é dicir Gérard Rosenthal, publicara, na revista Preuves (1), a revista francesa do Congreso pola Liberdade da Cultura, no nº 40, correspondente a xuño de 1954, un pequeno traballo titulado «Mathias Lübeck, le poéte assassiné». Sigue lendo

Publicado en GSG, Mathias Lübeck, Referentes, Traducións, Xesús González Gómez | Etiquetado , , | Deixa un comentario

Elisabeth Lenk: Entre Adorno e Breton, por Xesús González Gómez

Vaielisabeth-lenk para dous anos, nesta mesma web presentamos a Elisabeth Lenk, ao tempo que dabamos a tradución dun traballo seu: Teoría crítica e práctica surreal. Lenk fora do grupo surrealista de París, en vida aínda de André Breton, e unha das discípulas predilectas de Theodor W. Adorno. Hai anos, no 2001, viu luz o correspondencia Lenk/Adorno, que recentemente foi traducida ao inglés co título The Challenge of surrealism: The Correspondence of Theodor W. Adorno and Elisabeth Lenk (University of Minnesota Press), correspondencia que vai de 1962 a 1969, ano da morte do filósofo. Ao non coñecer o alemán nin o inglés, non podo falar desta correspondencia, mais o título inglés/americano pode ser significativo: «O desafío do surrealismo». Adorno, sábese, antes de 1940 defendeu o surrealismo –na música!– pero xa nos anos 1950, na súa Retrospectiva sobre o surrealismo confundía, como mínimo, os termos. Ademais de usar unha bibliografía pobre e que, maiormente, non tiña nada a ver co surrealismo, como moito, con algún dos seus denominados «precursores». Non é o momento de facer un balance, ou unha comparativa, das diferentes visións de Adorno sobre o surrealismo, só quixera sinalar unhas frases do filósofo alemán, dos anos 1930, tiradas da súa correspondencia con Walter Benjamin, frases que case que ninguén cita.
As frases son as seguintes: «Por outra parte, semella que as Pasaxes reciben agora de máis a máis un importante impulso externo. Nunha revista de cine lin unha recensión do último libro de Breton (Les vases communicants), que, se non me equivoco, está moi próximo a moitas das nosas intencións [subliño eu, xgg]. O libro revírase contra as interpretacións psicolóxicas do soño, defendendo enerxicamente a súa interpretación a partir das imaxes obxectivas; e parece outorgar a estas un carácter histórico clave. No seu conxunto, o libro aproxímase demasiado á temática propia de vostede como para non requirir un xiro radical no punto central (que punto sexa este é algo que a recensión non me permite ver) […]», carta de Adorno do 6 do 11 de 1934 a Walter Benjamin (Correspondencia Theodor W. Adorno/ Walter Benjamin 1928-1940, Madrid, Editorial Trotta, 1998, p. 68). Non sei se Benjamin leu este libro de Breton, podiamos apostar que si. É certo que en Desempaquetando a miña biblioteca, o alemán non cita este libro de Breton –se ben cita outros–, mais no Libro das pasaxes cita diversos textos de Breton, uns publicados en libro outros en revistas como Minotaure que non son relacionados naquel texto. Con todo, isto non sería o máis importante; o importante é que Adorno se decata de que a temática de Benjamin (no Libro das pasaxes, está próxima á do surrealismo; como para Ernst Bloch Sentido único estaba escrito baixo a influencia do surrealismo), como así é, aínda que moitos falen dunha separación de Benjamin a respecto do surrealismo: iso estaría por ver. Tamén é interesante a observación de Adorno respecto á interpretación do soño por parte de Breton, porque pon os puntos sobre os is a cantas idioteces nos regalaron os pseudosmarxistas maoístas de Tel Quel a respecto de Freud e Breton (este último non entendía nada de nada do primeiro). Mais, como diría Otero, hoxe non é día de rifar.
Neste correspondencia entre Adorno e Benjamin, hai outra frase, esta vez deste último, interesante. Benjamin estalle a comentar a Adorno o libro deste sobre Kierkegaard –está a ler as galeradas–, e nun momento dado escribe: «Desde os últimos versos de Breton (a “Unión libre”), nada me chegou tanto e tan perto como o seu mapa de camiños do país da interioridade, de cuxa rexión o seu heroe nunca regresou.» (Correspondencia Adorno/ Benjamin, op. cit., p. 28, carta do 1-XII-1932). Mais continuemos con Lenk.
Lenk, no seu artigo, que se publicou nun número da revista Europe dedicado a Ernst Bloch e Adorno, fala, sobre todo, da súas relacións co filósofo, mais avisa do dogmatismo daquel que, con outros membros do grupo de París, decidiu, pola súa conta e risco, a «defunción» do surrealismo: estamos a falar de Jean Schuster, quen coa axuda dos seus incondicionais, José Pierre, Jean-Claude Silbermann, Claude Courtot, etc., expulsou a Elisabeth do grupo surrealista por «desviación situacionista».
Por último, sería interesante saber que significa esta frase de Adorno na súa resposta a Lenk: «Alégrome da súa reacción ao proxecto surrealista e falarei a Unseld un día destes» (Unseld era o grande editor de Shurkamp Verlag, editor de Adorno, Benjamin, Kracauer, etc.). Talvez o aclare o citado libro que recolle a correspondencia Adorno/Lenk. Para acabarmos, prometemos aos lectores dar, nos próximos meses, a versión galega de «L’être caché», de Elisabeth Lenk que vira luz na revista La Brèche. Action surréaliste.

A esperanza non é o recordo conservado, senón o regreso do inesperado que se esquecera.

Elisabeth Lenk

En agosto de 1999, trinta anos despois da morte de Theodor W. Adorno, Ingrid Strobel, xornalista da televisión alemá, preguntoume por que estudara en Francfurt e, desde o primeiro día, con Adorno. Fixen un esforzo para me lembrar. Adorno impresionounos, entre outras cousas, porque daba os seus cursos dunha maneira á vez disciplinada e libre, falando sen notas nun alemán moi elaborado, como xa non se oe, agás que alguén nos lea O doutor Fausto, de Thomas Mann. Non se trataba dun alemán demodé, porque non hai que esquecer que Adorno pasou dez anos da súa vida nos Estados Unidos. Na súa lingua arcaica un auto chamábase aínda automóbil, mais ás veces servíase, ironicamente, de palabras inglesas como highbrow para designar un intelectual e operational term co fin de imitar o idioma dos investigadores serios. A penas comezara a desenvolver unha tese, xa imitaba un interlocutor imaxinario que o contradicía.
Na mesma época podiámolo escoitar nas ondas da radio, que, nos anos cincuenta, constituía un dos principais medios de comunicación. Medio século máis tarde, existe unha «universidade da autopista» que continúa propoñendo non só a escoita dos discursos de Adorno sobre os temas máis diversos, senón igualmente as súas discusións con Ernst Bloch, Elias Canetti, Arnold Gehlen e outros. Pódese descubrir unha voz sombría e lixeiramente nasal, que non deixa de lembrar que serviu de modelo para o Mephisto de Thomas Mann. Eu sabía de memoria as frases de Adorno ou máis ben os finais de frases que particularmente me impresionaran, do xénero: «prexuízo estético», durante un debate con György Lukács, o grande adversario de Benjamin e Adorno en materia de arte. Adorno practicaba aquí un certo dandismo lingüístico, unha maneira de formular, de pór as súas palabras que desapareceu completamente coa marcha triunfal da televisión. Adorno dábanos máis ben a impresión dun artista que de un profesor de facultade. Un día, na radio, leu a Proust, e lémbrome aínda da frase (que se refería sen dúbida a Albertine): «Embarqueime no seu sono».

I

Encontreino por vez primeira en 1957, diante do ascensor que levaba ás aulas, era o meu primeiro ano de estudos e repentinamente sentírame somerxida por un afluxo de timidez, como diante de alguén doutro mundo. Para explicar tal estado de estupefacción, convén remontarse á miña adolescencia. A curiosidade sobre Auschwitz coincidira coa miña primeira pubertade. Meus país e as xentes da súa xeración, os veciños, os profesores da escola (agás un) calaban cando formulaba as miñas preguntas. Lía libros como A solución final –de non sei que autor– que comezaba coa Conferencia de Wannsee, o 20 de xaneiro de 1942, onde a elite política da Alemaña de entón aprobou por unanimidade o proxecto de exterminio dos Xudeus de Europa, e que acababa cunha descrición dos masacres e da súa transformación en xenocidio coa posta en marcha das cámaras de gas e os formos crematorios.
Odiaba os adultos que, querendo subliñar a súa autoridade, facíanme observacións do tipo: polo teu ben, aconséllote que deixes esas lecturas «perversas». Odiaba o mundo que me rodeaba e que, igual que toda mocidade rebelde, consideraba hipócrita. Ao mesmo tempo, fabricárame un contra-mundo a partir dun libro que miña nai, sen sospeitar o que ía desencadear en min, me ofrecera pola miña confirmación protestante. Era un libro de Stefan Zweig titulado O mundo de onte (1). O meu mundo, que non carecía de inxenuidade, era un mundo no que había Marx, no que había Freud –pasabelmente esquecido despois do autodafé ao que se entregaran profesores e estudantes alemáns en 1933– e, por suposto, neste mundo nostálxico había a Weltbühne, revista célebre da república de Weimar con Kurt Tucholsky, que se suicidou en 1935 (2), durante o seu exilio en Göteborg, e Carl von Ossietzky, asasinado polos nazis en 1938. Con Adorno o mundo de onte irrompía na miña vida. Falábame sen cumpridos. Axiña confiei nel, confianza que nunca me abandonou. Era a miña iniciación na universidade. Cando comprendín que Adorno non se semellaba aos outros universitarios, era demasiado tarde.

II

Quen era Adorno? theodor-w-adornoHabía nel, mais tamén en Max Horkheimer, a súa simphilosophe no sentido romántico do termo, unha disidencia positiva a respecto da universidade. Collede un libro como Mínima Moralia (3): poderiamos dicir que son short stories filosóficas, un xénero que non existía antes deste libro que Adorno escribiu no seu exilio americano, en lingua alemá, como para salvagardar a súa moral. Struwelpeter, saída da literatura edificante para os nenos alemáns do século XIX, personaxe de cabelos longos, uñas de loito e que mallaba en Gretchen, a súa amiguiña, entra neste libro e participa dunha estraña constelación con Fausto e mesmo con Kant e Hegel. Hai tamén en Mínima Moralia retratos moi realistas de emigrados alemáns que formaban entre eles un pequeno cenáculo en Estados Unidos –para Adorno, un pesadelo. Collede outro libro: Dialéctica da Ilustración. Froito dunha colaboración con Max Horkheimer, esta obra foi unha das primeira, en Europa, en tirar verdadeiramente leccións de Auschwitz: non podemos, afirman os autores, continuar como se nada acontecese, nin en materia de pensamento nin en materia de arte e moi particularmente en literatura. É un libro que vai lonxe, non só porque cuestiona a Ciencia con maiúscula, senón igualmente o pensamento chamado crítico, incluso o marxismo. En suma, Horkheimer e Adorno que con Marcuse e Bloch eran considerados como os representantes máis eminentes dun marxismo occidental, que en parte crearan eles mesmos, comezaron baixo o impacto de Auschwitz a deconstruíren o seu propio pensamento. Dialéctica da Ilustración fica, aínda hoxe, un libro que molesta, porque fai preguntas incómodas. Con efecto, como Jürgen Habermas, que pasa como o representante da escola de Francfurt, pode continuar a falar do Proxecto da Ilustración (Projekt der Aufkläring) como se a dialéctica desta mesma Ilustración non existise? Para Horkheimer e Adorno, este proxecto estaba, dunha vez para sempre, comprometido por Auschwitz. A fin de perfeccionar a humanidade, era necesario eliminar as razas pretendidamente imperfectas, preconizaban teorías pseudocientíficas que os nazis non inventaron, mais das que tiraron as consecuencias prácticas. Proseguimos, até hoxe, na vía desta lóxica que é a da perfectibilidade perfectíbel, como diría Charles Fourier. Continuamos nesta vía cando, no século XXI algúns afirman que o obxectivo supremo é acceder a un optimum biolóxico para o xénero humano por eliminación sistemática do azar xenético. «A terra», escribían Horkheimer e Adorno en 1947, «mergullada na luz definitiva, brilla baixo o signo dun triunfo funesto». Sigue lendo

Publicado en Elisabeth Lenk, GSG, Referentes, Traducións, Xesús González Gómez | Etiquetado , , , | Deixa un comentario

Frédéric Mégret, un meteorito surrealista

Domegret-3 7 de outubro de 2013 ao 16 de febreiro de 2014, na Maison Victor Hugo, de París (existe outra en Guernesey), mostrouse a exposición Le clime du rêve. Victor Hugo et les surréalistes. (Lembrade que Breton, no Manifesto do surrealismo de 1924, afirmaba: «Hugo é surrealista cando non é parvo».) Á marxe desta exposición «principal» había outra: La faune de nos paupières. Dessins surréalistes inédits de Frédéric Mégret. Mais, quen era, quen foi, Frédéric Mégret?

No tantas veces citado por min Dictionnaire général du surréalisme et ses environs, dirixido por Adam Biro e René Passeron (París, PUF, 1982), E. J. (é dicir, Édouard Jaguer), o encargado da súa entrada, escribe: «Mégret, Frédéric (1912, París – 1975, París) É inicialmente o mais novo hóspede da rue du Château, onde unha noite de 1929 Aragon leva aos seus amigos Sadoul e Thirion. Mégret non tiña 18 anos, conta Thirion. “Escribía poemas delicados, facía debuxos bastante graciosos e manifestaba en todas as ocasións unha incoherencia e unha timidez de neno”. Máis tarde, seduce a Suzanne Musard (sic), da que Breton estivera namorado e vive moito tempo con ela en Nova Caledonia. En 1940, Thirion atópao por azar en Exipto (redactor de La dépêche d’Alexandrie), logo no Líbano, onde reside igualmente Baron [Jacques]. Despois da guerra, renunciando ás viaxes, é un dos críticos de arte de Le Figaro, sempre atento ao que acontece “do lado da súa mocidade surrealista”. Como di o seu poema Orgueil (1929): “Na nosa casa / os patinetes son inmóbeis / os rocking-chirs insomerxíbeis / as supersticións inaccesíbeis / os paquidermos intraducíbeis / si mais en nós / os brancos son invisíbeis…”»

Co gallo da exposición, a Maison Victor Hugo publicou un amplo dossier sobre Mégret, que recomendamos calorosamente e do que tiramos nós a maioría dos datos. Mais, antes de nada, velaí como os curadores da exposición presentaban a Mégret:

«Estudante emancipado, apenas saído do liceo Henri IV, Frédéric Mégret sente a atracción polo surrealismo. Instálase no 54 da rúe du Château, no distrito XIV, con André Thirion e Georges Sadoul, comparte as actividades do movemento en 1929. Participa en diversas veladas no domicilio de André Breton, rúa Fontaine, nas sesións dos cadáveres exquisitos e noutros xogos colectivos así como nas reunións nos cafés. Mégret deixa poucas pegadas da súa actividade, fóra do número especial da revista belga Variétés, Le Surréalisme en 1929, na que colabora con dous debuxos e poemas, así como a mención das súas intervencións durante a velada do “proceso” dos membros do Grand Jeu, que se realizo una rue du Château, e do que se dá conta nesa mesma revista belga.

»Como el propio contará máis tarde, foi excluído por André Breton ao día seguinte dunha sesión do xogo da verdade, no que á pregunta “con que outra persoa concibes o amor posíbel?”, Suzanne Muzard, entón amada por Breton, nomeara a Frédéric Mégret. O que non impedirá que nos anos 1934-1935, despois de que Muzard abandonase a Breton [casara e separárase de Emmanuel Berl], un idilio os conduza a Tahití.

»Excluído do surrealismo, Mégret lanzouse ao xornalismo, que exercerá principalmente en Oceanía e Exipto. Durante a guerra combate en Siria e, despois dun breve regreso a Francia en 1942, vai a Alxeria. Despois da Liberación, retoma a súa carreira de xornalista, traballando para a AFP (Axencia francesa de prensa, máis ou menos oficial) e diversos xornais. Gran reporteiro, viaxa a Nova Zelanda, Extremo Oriente e África. Máis tarde converterase en crítico de arte de Le Figaro litteraire, realizará diversos filmes de arte e participará na La Grande histoire de la peinture publicada por Skira, principalmente no volume consagrado ao romanticismo (existe versión española), volume escrito en colaboración co crítico español Julián GallegoSigue lendo

Publicado en Frédéric Mégret, GSG, Poemas, Referentes, Traducións, Xesús González Gómez | Etiquetado , , , | Deixa un comentario

Surrealismo en Grecia, por Xesús González Gómez

Alá polo mes de febreiro de 2014 publicamos nesta web unhas traducións para dar a coñecer ao surrealista grego Andréas Embiríkos, un dos grandes poetas gregos do século XX e talvez o máis grande poeta surrealista de Grecia. Hoxe, a continuarmos coas traducións, damos a versión dun interesante (aínda que de factura demasiado académica) traballo de Diamanti Anagnostopoulou, da Universidade do Exeo, e publicado en Cahiers Balkaniques, hors de série, novembro de 2015. En próximas entregas daremos unha pequena antoloxía da poesía surrealista grega.

xgg

A «elite» surrealista grega como precursora das aperturas cruciais do espírito
Diamanti Anagnostopoulou

A andreas-embirikosconcepción surrealista pon en escena poética as forzas actuantes do desexo, a busca do coñecemento do Outro e a conciliación do campo interior e do campo exterior. Na escrita surrealista, o movemento do desexo resulta de dúas alteridades: a prohibición que provén dos outros e a forza da pulsión que provén do interior. No seu proceso de transgresión das coaccións exteriores e interiores, os surrealistas intentan reinventar unha certa orientación da existencia, así como unha recomposición do sistema de valores morais e intelectuais. Á súa maneira, o surrealismo esfórzase en reconciliar un entre-dúas realidades (interior/psíquica e exterior/obxectiva) e un entre-dous sexos, e a escrita afírmase como un medio de explorar e de pensar estes entre-dous. Mediante eles, os surrealistas abordan temas tales como o desexo, o erotismo e a busca do amor, a resistencia á hipocrisía, a invención poética e a forza do imaxinario, a liberdade política e social. Estes temas son redefinidos a través do discurso poético que devén un campo de comunicación e de descubrimento. Trátase así dunha «poética que conmociona o pensamento e cobre o conxunto das actividades humanas sobre o modo da reflexividade, da distancia crítica, da ironía e da total liberdade da imaxinación» (AMPTZYDOY, 2001, 33).
En Grecia, o surrealismo aparece nun contexto histórico difícil nun período de grandes cambios no eido da literatura. Afiliado ao movemento modernista, constitúe unha versión específica que inscribe o desexo no centro da linguaxe e o amor no centro da vida do home. Introduce a contestación xeneralizada dos valores estabelecidos e das convencións e intenta tecer, a través do discurso poético, unha rede de elementos novos que alteran a tradición literaria e o formalismo lingüístico. A tradición non é xa unha realidade inmutábel e estática: «Existen cousas infinitamente máis belas aínda que esta escultural asiduidade dunha epopea do pasado», como di A. Embiricos (1974, 49); ser, xa que logo, «reconstruída» a través das escollas que farán os surrealistas gregos en materia de escritores, de textos e de correntes artísticas.
Ímonos concentrar neste período fértil de entre-dúas guerras durante o cal se publican os textos escritos por Embiricos e por Engonopoulos até 1945, e no cal emerxe a recepción positiva ou negativa da súa obra polo público da súa época e polos seus pares. Intentaremos examinar en que medida estes dous representantes do surrealismo conseguiron asumir o papel de elite na formación dunha nova identidade cultural e literaria do seu tempo, a maneira en que se mediron coas prohibicións, cos conflitos e a súa transgresión, e exploraremos as representacións desta ruptura co pasado na súa obra.

O surrealismo no entre-dúas guerras
O surrealismo grego suscita inicialmente a reprobación da esquerda, que o percibe como unha ilustración do snobismo da burguesía decadente e acúsao de disolver a rima dunha subxectividade absoluta que corta a arte do mundo exterior e a abandona ao caos e á incoherencia (1). Nos outros casos, encontra a indiferenza, a ironía (2) e un silencio prudente. Esta reticencia provén:
a) da inexistencia de textos gregos que definan o surrealismo así como de textos teóricos estranxeiros traducidos ao grego, é dicir, da ausencia dos fundamentos teóricos necesarios para a produción dun discurso crítico substancial;
b) da recepción restrinxida da teoría freudiana e dos seus conceptos fundamentais;
c) da transgresión do canon literario polos surrealistas;
d) da actitude negativa de Seferis (1981, 85, 485, 476) que impón, como di a continuación Elitis (1982, 378-194) o seu punto de vista no debate literario, que se desenvolve arredor da revista Ta Nea Trammata. Sigue lendo

Publicado en GSG, Traducións, Xesús González Gómez | Etiquetado , , | Deixa un comentario

50 ANIVERSARIO DA NON MORTE DE ANDRÉ BRETON

Esta crise nosa é tan aguda que eu, pola miña banda, tan só vexo unha solución: chegou a hora de facer valer as ideas da muller en detrimento das do home, cuxa creba tumultuosa se consuma na actualidade[…] Que a arte non dubide en dar prioridade á suposta «irracionalidade» feminina, que teña ferozmente por inimigo todo aquilo que, alaudándose de ser certo, de ser sólido, leva en realidade a marca desa intransixencia masculina que, no plano das relacións humanas a nivel internacional, está demostrando, arestora, do que é capaz. Xa non é momento de entreterse a este respecto en veleidades, en concesións máis ou menos vergoñentas, senón de pronunciarse […] claramente en contra do home e a prol da muller; de desposuír ó home dun poder do que, como xa demostrou tantas veces, abusa ata a saciedade, para poñelo ó fin en mans da muller; de denegar ó home todas as súas demandas mentres a muller non recobre a parte equitativa que lle corresponde dese poder. E isto non só na arte senón na vida.

André Breton, Arcano 17
(incluído en Pleamargen)

Elisa Bindorff

elisa

Publicado en André Breton, Elisa Bindorff | Etiquetado | Deixa un comentario

Presentación ¨Pleamargen¨ de André Breton no Centro de Poesía José Hierro

de980a3c518f327bf494ea27c179ab27b76f77a3ff3ac60d52cfc5d64641250d

http://www.cpoesiajosehierro.org/web/front.php/poesia-en-la-red/convocatorias/item/presentacion-de-pleamargen-poesia-1940-1948-de-andre-breton#

Publicado en André Breton, Publicacións, Traducións | Deixa un comentario