Cen anos da estrea d’As mameiras de Tiresias, de Guillaume Apollinaire. Unha lembranza-homenaxe, por Xesús González Gómez (I)

En 1917, é dicir, hai cen anos, tiveron lugar en París, en plena Guerra Mundial, dous acontecementos teatrais que pasarían á historia do teatro francés e non só francés. O primeiro foino mes de maio, o día 18, que se estrearía a obra de Jean Cocteau Parade (en realidade, como quen di, un ballet), con música e Erik Satie e decorados de Pablo Picasso. A pouco máis dun mes, o día de San Xoán, que aquel ano caía en domingo, nun pequeno teatro do distrito de Montmartre, o Conservatorio Renée Maubel, fundado en 1850, o poeta Guillaume Apollinaire presentará ao público, no curso dunha «manifestación Sic» a súa primeira obra teatral: As mameiras de Tiresias –da que existe versión galega1. Meses despois da súa representación, a revista Sic (Sons, Idées, Couleurs), naquel momento a revista da «vangarda» francesa, dirixida e financiada por Pierre Albert-Birot, publica a peza, nunha versión corrixida a respecto da que se escenificara no Conservatorio Maubel.

De Parade non imos dicir palabra. Persoalmente considero a Cocteau unha falsa gloria2. Cocteau quixo ser moderno e non pasou de ser novo. Hoxe, a súa obra: teatral, pictórica, poética, narrativa, cinematográfica, etc., só é pasto para especialistas. No conxunto da súa obra, o escritor francés intentaba sorprender, logo, pasada a primeira sorpresa, nada quedou. No entanto, e como se verá máis adiante, moitos críticos e comentaristas d’As mameiras de Tiresias vinculaban a esta con Parade, cousa que en certo modo fai o propio Apollinaire, polo que entregamos un texto deste a propósito da estrea do ballet de Cocteau.

***

Excelsior, 11 de maio de 1917

OS ESPECTÁCULOS MODERNISTAS

«PARADE» E O ESPÍRITO NOVO

É no curso da segunda velada de beneficencia que desenvolverá os seus esplendores o venres 18 de maio no escenario do teatro de Châtelet, que fará a primeira representación, en París, Parade, o «ballet realista» cuxo argumento é de Jean Cocteau, a música de Erik Satie, os decorados do pintor Picasso e que o célebre bailarín Miassine interpretará en primeiro plano. Guillaume Apollinaire, o fervente apóstolo do modernismo, quixo escribir para os lectores de Excelsior este artigo-programa.

As definicións de Parade florecen por todas as partes como pólas de lilas esta primavera tardía.

É un poema escénico que anovador músico Erik Satie puxo nunha música asombrosamente expresiva, tan clara e tan simple que nela se recoñecera o espírito marabillosamente lúcido da propia Francia.

O pintor cubista Picasso e o máis audaz dos coreógrafos, Léonide Miassine, realizaron, consumándoa, por primeira vez esta alianza da pintura e da danza, da plástica e da música, que é o signo evidente do advento dunha arte máis completa.

Desta alianza nova, xa que, até aquí, os decorados e o vestiario dunha parte, a coreografía doutra, só tiñan entre si un vínculo enganoso, resulta en Parade unha especie de surrealismo no que vexo o punto de partida dunha serie de manifestacións deste Espírito Novo que, achando hoxe a ocasión de se mostrar, non deixará de seducir á elite e promete modificar de arriba a abaixo, na alegría universal, as artes e os costumes, porque o bo siso quere que estean cando menos á altura dos progresos científicos e industriais.

Rompendo coa tradición querida aos que noutrora en Rusia se chamaba bizarramente balletómanos, Miassine preocupouse de non caer na pantomina.

Realizou esa cousa completamente nova que Jean Cocteau chama un ballet realista, esa cousa verdadeiramente sedutora, dunha verdade tan lírica, tan humana, tan alegre, que sería moi capaz de iluminar, se pagase a pena, o espantoso sol negro da Melancolía de Durero.

Os decorados e o vestiario cubistas de Picasso testemuñan o realismo da súa arte.

Este realismo ou este cubismo, como se queira, é o que máis fondamente axitou as artes durante os últimos dez anos.

Moi a miúdo intentouse reducir a pintura aos seus estritos elementos. Só hai moito de pintura na maioría dos holandeses, en Chardin, nos impresionistas.

Picasso vai moito máis lonxe que eles. Verase en Parade cun asombro que se converterá rapidamente en admiración.

Trátase antes de nada de traducir a realidade. Non obstante, o motivo xa non é reproducido, senón soamente representado e, máis que representado, quixera ser suxerido por unha especie de análise-síntese abranguendo todos os seus elementos posíbeis: unha esquematización integral, que intentaría conciliar as contradicións renunciando algunhas veces deliberadamente a entregar o aspecto inmediato do obxecto.

Miassine pregouse dunha maneira sorprendente á disciplina cubista. Identificouse con ela e a arte enriqueceuse de invencións adorábeis, como o paso realista do cabalo de Parade, do que un bailarín constitúe os pés dianteiros e outro os traseiros.

As construcións formidábeis que representan eses personaxes xigantescos e inesperados, os Managers, lonxe de ser un obstáculo para a fantasía de Misassine, déronlle, se se pode dicir, máis desenvoltura.

En suma, Parade destruirá as ideas de moitos espectadores. Ficarán sorprendidos, certamente, pero da máis agradábel maneira e, encantados, aprenderan a coñeceren a graza dos movementos modernos dos que nunca dubidaran.

Un magnífico Chinés de music-hall dará impulso á súa libre fantasía e, xirando a manivela dun auto imaxinario, a Rapaza Americana expresará a maxia da súa vida cotiá, cuxa acrobacia, camiseta branca e azul, celebra os ritos mudos cunha axilidade exquisita e sorprendente.

Guillaume APOLLINAIRE Sigue lendo

Publicado en GSG, Guillaume Apollinaire, Referentes, Traducións, Xesús González Gómez | Etiquetado , , | Comentarios desactivados en Cen anos da estrea d’As mameiras de Tiresias, de Guillaume Apollinaire. Unha lembranza-homenaxe, por Xesús González Gómez (I)

Jean-Pierre Duprey traducido por Álvaro Cunqueiro

O  Xesús González Gómez envíanos iste novo achado: un poema de Duprey traducido, con pseudónimo, por Cunqueiro:
Scan-1

Publicado en Traducións, Xesús González Gómez | Comentarios desactivados en Jean-Pierre Duprey traducido por Álvaro Cunqueiro

Surreal Campo das Estrelas

O mestre que non se cre tal, Xesús González Gómez, envíame iste artigo de Álvaro Cunqueiro -que os honra sobremaneira, a Cunqueiro e a González, quen o recolleu nun volume de artigos do primeiro.
Sempre me pareceu moi inxusto que a maioría dos poetas do 27 -agás excepcións, coma Cernuda- negasen a innegable influencia do superrealismo nas súas obras -cando, sen il, nin Lorca, nin Aleixandre, nin Alonso… terían escrito as súas mellores obras. E, niste senso, non podo senón quitarme o chapeu dediante de Cunqueiro.
Eluard compostela

Publicado en Artigos (im)pertinentes, Devanceiros, Paul Éluard, Xesús González Gómez | Comentarios desactivados en Surreal Campo das Estrelas

A DOUTÁN

Xornadas surrealistas co gallo da presentación da exposición ¨A VIDA DENDE O OUTRO LADO: O surrealismo galego-portugués”, prevista para febreiro-marzo do 2019, na Coruña.

Venres 27 de outubro
17.30 Integracion activa na xeroperformance do creador brasileiro
Paulo Bruscky.
18.00 Relatorio de soños. Onilirismo, falando abertamente cos ollos pechados.
19.30 Creacións poético-musicais de João Sousa.
20.00 Posta en común do libro ¨O pronunciábel dia da súa morte¨, de Xesús González Gómez (verbo da recepción na Península Ibérica da noticia do pasamento de André Breton) e mais doutras diversas publicacións do Grupo Surrealista Galego.

Sábado 28 de outubro
18.00 ¨A lingua das pedras¨, faladoiro verbo do amor tolo polas pedras no xamanismo, no celtismo, no romanticismo, no simbolismo e no surrealismo. Coios e coídos como plataformas cara ó outro lado. Mostra de pedras intervidas a doután por divers@s convidad@s.
19.30 Liberdade poética, liberdade de acción.
19.30 Performance de Enrique Tenreiro.
20.30 ¨A vida dende o outro lado¨, presentación do proxecto. Un pasado en presente cara ó futuro…

Organizan e coordinan:
Tono Galán + Xoán Abeleira
co apoio da Concellería de Cultura da Coruña e maila Fundación Luís Seoane.
Participan e colaboran inmensamente: Tiago Alves, Isabel Andrade, Arturo Casas, Pedro Casteleiro, Roberto Castro, Javier Correa Corredoira, François Davo, Julián Díaz, Alfredo Ferreiro, Xesús González Gómez, Begoña Paz, Begoña Pastoriza, Xulia Regueiro, Sol Rivas, Blanca Silva, João Sousa, Enrique Tenreiro, Sofía Torreiro, Ramiro Torres, Karlotti Valle, Ana Zapata…
e vós…outr@s… e máis…
pois estamos abert@s ó Aberto…
SEMPRE A DOUTÁN.

https://www.facebook.com/events/871483949674274/

Publicado en Actos, Exposicións, GSG, Recitais, Soños | Comentarios desactivados en A DOUTÁN

Reseña do libro de Xesús González Gómez

http://surrint.blogspot.com.es/2017/07/28-de-septiembre-de-1966.html

Publicado en Críticas, Xesús González Gómez | Comentarios desactivados en Reseña do libro de Xesús González Gómez

Marcel Mariën: un surrealista a lembrar

https://fr.wikipedia.org/wiki/Marcel_Mari%C3%ABn

Nu lendo o Financial Times

Publicado en collages, Fotografías, Marcel Mariën | Comentarios desactivados en Marcel Mariën: un surrealista a lembrar